Кадыфікаваны (унармаваны) беларускі правапіс бярэ выток з “Беларускае граматыкі для школ”, якая выйшла ў 1918 годзе ў Вільні, спачатку лацінкаю, пазьней – кірыліцаю. Аўтар выданьня – знаны беларускі мовазнавец і грамадзка-палітычны дзеяч Браніслаў Тарашкевіч (1892–1938) – у сваёй працы падсумаваў папярэдні досьвед і практыку беларускага пісьма – ХІХ і асабліва пачатку ХХ стагодзьдзя.

Да 1930-х гадоў артаграфія паводле Тарашкевіча была адзіным сродкам пісьмовага адлюстраваньня беларускае мовы як для кірылічнай, так і для лацінічнай сыстэмаў – незалежна ад тэрыторыі (і ў Савецкай, і ў Заходняй Беларусі) ці палітычных поглядаў карыстальнікаў.

Русіфікацыйная рэформа, прынятая Саўнаркамам БССР у 1933 годзе, хоць і сказіла графічнае аблічча мовы, аднак асновы, закладзеныя Тарашкевічавым правапісам, збольшага засталіся непарушнымі. З гэтага часу можна гаварыць пра ўзьнікненьне артаграфічнага дуалізму – суіснаваньня двух правапісных стандартаў: клясычнага (дарэформавага) і афіцыйнага (пасьлярэформавага).

Увядзеньне савецкай уладай афіцыйнага стандарту аўтаматычна абазначала забарону клясычнага на тэрыторыі СССР, аднак “тарашкевіца” заставалася адзіным правапісным стандартам ў Заходняй Беларусі, у беларускіх колах Летувы й Латвіі, на эміграцыі. Ім карыстаўся ўрад БНР, выходзілі кнігі, пэрыядычныя выданьні, падручнікі, рэлігійная літаратура.

Пазьнейшыя зьмены ў афіцыйным стандарце (Правапіс 1957–1959 гадоў, Правапісны закон 2008 году) неістотна паўплывалі на беларускі правапіс, а ў асобных выпадках – нават аднавілі тарашкевіцкія напісаньні.

Клясычны правапіс вярнуўся ў Беларусь падчас нямецка-савецкае вайны: толькі ў гэтым стандарце ажыцьцяўляўся друк, працавалі цывільныя ўстановы, вялося навучаньне. Праўда, з аднаўленьнем у краі камуністычнага кіраваньня тарашкевіца зноў апынаецца пад забаронаю – да канца 1980-х гадоў, калі камуністычныя ўлады ўжо не маглі татальна кантраляваць грамадзтва.

У кароткі пэрыяд нацыянальнага адраджэньня й аднаўленьня дзяржаўнасьці (канец 1980-х – пачатак 1990-х) сур’ёзна разглядалася магчымасьць вярнуцца да клясычнага правапісу, што паклала б канец правапіснаму дуалізму; у 1991 годзе дзяржаўнае выдавецтва “Народная асвета” перавыдала 12-тысячным накладам граматыку Тарашкевіча, на пачатку 1995 году – больш як 6-тысячным накладам граматыку Язэпа Лёсіка, угрунтаваную на клясычным правапісе. Аднак прыход да ўлады Лукашэнкі перакрэсьліў гэтыя пляны.

Не спадзеючыся на “дзяржаўны клопат”, незалежныя мовазнаўчыя сілы працягвалі працу над удакладненьнем і пашырэньнем клясычнага правапісу, што зрэалізавалася ў выданьні “Беларусі клясычны правапіс: Збор правілаў: Сучасная нармалізацыя” (Вільня–Менск, 2005).

Сёньня клясычны правапіс – нягледзячы на плянаваныя (з 1 верасьня 2010 году) Правапісным законам 2008 году карныя захады супраць яго карыстальнікаў – ёсьць паўнавартасным сродкам беларускай пісьмовай камунікацыі ў кнігадрукаваньні, пэрыёдыцы, Сеціве, прыватным ліставаньні – усюды, дзе пануе свабода слова.